ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΣΥΝΟΡΙΑΚΗΣ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗΣ ΑΝΘΡΑΚΑ
Με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2023/956 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (Καν. ΜΣΠΑ) θεσπίστηκε ο Μηχανισμός Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα (ΜΣΠΑ, Carbon Border Adjustment Mechanism: CBAM).
Σκοπός του ΜΣΠΑ είναι η πρόληψη του κινδύνου διαρροής άνθρακα και η ενθάρρυνση της καθαρότερης βιομηχανικής παραγωγής σε χώρες εκτός ΕΕ, για την αντιμετώπιση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου που ενσωματώνονται σε ορισμένα εμπορεύματα έντασης άνθρακα (Παράρτημα I του Καν. ΜΣΠΑ), κατά την εισαγωγή των εμπορευμάτων αυτών στο τελωνειακό έδαφος της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ).
Οι γενικές κατηγορίες των εμπορευμάτων που περιλαμβάνονται στο Παράρτημα Ι του Καν. ΜΣΠΑ είναι αυτές του τσιμέντου, τoυ σιδήρου και χάλυβα, του αργιλίου (aluminium), των λιπασμάτων, της ηλεκτρικής ενέργειας και των χημικών (υδρογόνου), τα οποία εξειδικεύονται με κωδικούς Taric, Συνδυασμένης Ονοματολογίας ή Εναρμονισμένου Συστήματος.
ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΗ ΠΕΡΟΔΟΣ ΜΣΠΑ – ΜΕΧΡΙ ΤΙΣ 31-12-2025
Προκειμένου να διευκολυνθεί η ομαλή εφαρμογή του Καν. ΜΣΠΑ, ακολουθήθηκε μια διαδικασία σταδιακής ένταξης των απαιτήσεων του Κανονισμού στην οικονομική πραγματικότητα της Ε.Ε., με την πρόβλεψη μεταβατικής περιόδου μέχρι τις 31-12-2025. Στη διάρκεια της περιόδου αυτής, οι εισαγωγείς/διασαφιστές υπέβαλλαν τριμηνιαίες εκθέσεις για τις εισαγωγές εμπορευμάτων του Παραρτήματος Ι του Καν. ΜΣΠΑ, σύμφωνα τον Eκτελεστικό Κανονισμό (ΕΕ) 2023/1773 της ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ. H σταδιακή αυτή εισαγωγή στη λογική του Κανονισμού, ευθυγραμμίζεται με τη σταδιακή κατάργηση των δωρεάν δικαιωμάτων στο πλαίσιο του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπής αερίων του θερμοκηπίου (ΣΕΔΕ, Emissions Trading System: ETS) της Ε.Ε., για την υποστήριξη της απαλλαγής της βιομηχανίας της Ε.Ε. από τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου.
ΤΕΛΩΝΕΙΑΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΜΣΠΑ - ΑΠΟ ΤΗΝ 01-01-2026
Από την 01-01-2026, ημερομηνία πλήρους εφαρμογής του ΜΣΠΑ, εμπορεύματα τα οποία εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του Καν. ΜΣΠΑ εισάγονται στο τελωνειακό έδαφος της Ε.Ε μόνο από Αδειοδοτημένο Διασαφιστή ΜΣΠΑ (εισαγωγέα/έμμεσο τελωνειακό αντιπρόσωπο), ή από εισαγωγέα/έμμεσο τελωνειακό αντιπρόσωπο που μέχρι τις 31-03-2026 έχει υποβάλει Αίτηση για Αδειοδότηση.
Κάθε εισαγωγέας εγκατεστημένος σε κράτος μέλος, ή ο έμμεσος τελωνειακός αντιπρόσωπός του πριν από την εισαγωγή στο τελωνειακό έδαφος της Ένωσης, των εμπορευμάτων που εμπίπτουν στον ΜΣΠΑ και υπερβαίνουν το ενιαίο κατώτατο όριο βάσει μάζας (50 τόνοι καθαρής μάζας) αλλά και πριν την εισαγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και υδρογόνου ανεξαρτήτως ορίου μάζας, υποβάλλει αίτηση στην Αρμόδια εθνική Αρχή για απόκτηση ιδιότητας Αδειοδοτημένου Διασαφιστή ΜΣΠΑ (σχετικές οδηγίες παρέχονται στο σχετικό σύνδεσμο: v.1-Οδηγίες-για-αδειοδοτήσεις-CBAM.pdf.
Όταν ένας εισαγωγέας, που εισάγει εμπορεύματα που εμπίπτουν στον Καν. ΜΣΠΑ, δεν είναι εγκατεστημένος σε Κ-Μ, ο έμμεσος τελωνειακός αντιπρόσωπός του αποκτά την ιδιότητα του Αδειοδοτημένου Διασαφιστή ΜΣΠΑ, ανεξαρτήτως του αν ο εισαγωγέας εξαιρείται, σύμφωνα με το άρθρο 2α, από τις υποχρεώσεις του Καν. ΜΣΠΑ.
Οι τελωνειακές απαιτήσεις από 01-01-2026, συνοψίζονται στην υποχρεωτική αναφορά στην τελωνειακή διασάφηση ή στον εκκαθαριστικό λογαριασμό που υποβάλλεται σύμφωνα με το άρθρο 175 παράγραφος 5 του Κατ’ εξουσιοδότηση Κανονισμού (ΕΕ) 2015/2446, του μοναδικού αριθμού λογαριασμού ΜΣΠΑ, λαμβάνοντας υπόψη τις προβλεπόμενες εξαιρέσεις του άρθρου 2, του άρθρου 2α και του άρθρου 17 παράγραφος 7α του Καν. ΜΣΠΑ (εγκύκλιος Ε2110/ 30-12-2025).
Οι παρακάτω κωδικοί Taric είναι οι ενδεδειγμένοι για χρήση στη θέση 44.1 της τελωνειακής διασάφησης στα πλαίσια εφαρμογής του Καν. ΜΣΠΑ:
Y128: Μοναδικός Αριθμός Λογαριασμού ΜΣΠΑ
ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ - ΜΝΕΙΕΣ
Y422: Όταν εμπορεύματα που απαριθμούνται στο Παράρτημα Ι του Καν. ΜΣΠΑ τίθενται υπό καθεστώς τελειοποίησης προς επανεξαγωγή, αυτός ο κωδικός αναφοράς Taric, που δεν συνδέεται με μέτρα Taric, πρέπει να δηλώνεται σε όλες τις επόμενες διασαφήσεις, μέχρι να λήξει οριστικά η τελωνειακή επιτήρηση για τα μεταποιημένα εμπορεύματα, είτε με θέση σε ελεύθερη κυκλοφορία είτε με επανεξαγωγή.
Y400: BE, Y401: BG, Y402: DK, Y403: DE, Y404: EE, Y405: IE, Y406: GR, Y407: ES, Y408: FR, Y409: HR, Y410: IT, Y411: CY, Y412: LV, Y413: LT, Y414: MT, Υφαλοκρηπίδα ή αποκλειστική οικονομική ζώνη του κράτους μέλους στο οποίο πρόκειται να μεταφερθούν τα σχετικά εμπορεύματα ή μεταποιημένα προϊόντα (άρθρο 8 Καν. 2025/2210)
ΕΞΑΙΡΕΣΕΙΣ – ΠΑΡΕΚΚΛΙΣΕΙΣ – ΑΓΑΘΑ ΠΟΥ ΔΕΝ ΕΜΠΙΠΤΟΥΝ ΣΤΟΝ ΚΑΝ. ΜΣΠΑ
Y238: Mοναδικός αριθμός αναφοράς της αίτησης για την απόκτηση της ιδιότητας Αδειοδοτημένου Διασαφιστή ΜΣΠΑ (παρέκκλιση άρθρου 17§7α)
Y137: Eξαίρεση de minimis (άρθρο 2α), Y134: Εξαίρεση άρθρου 2§4, Y135: Εξαίρεση άρθρου 2§3, Y136: Εξαίρεση άρθρου 2§3α
Υ237: Στον Καν. ΜΣΠΑ δεν εμπίπτουν τα αγαθά του Παραρτήματος Ι του Καν. ΜΣΠΑ, που έχουν απωλέσει τον τελωνειακό τους χαρακτήρα ως ενωσιακά αλλά πρόκειται για αγαθά καταγωγής Ε.Ε (άρθρο 2§1)
ΑΠΑΙΤΗΣΗ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΔΗΛΩΣΗΣ ΜΣΠΑ
Έως την 30ή Σεπτεμβρίου κάθε έτους, και την πρώτη φορά το 2027 για το έτος 2026, ο Αδειοδοτημένος Διασαφιστής ΜΣΠΑ υποβάλει Δήλωση ΜΣΠΑ στο Μητρώο ΜΣΠΑ για τις εκπομπές που ενσωματώνονται στις εισαγωγές που τον αφορούν, του προηγούμενου ημερολογιακού έτους, και παραδίδει τον αντίστοιχο αριθμό πιστοποιητικών κάθε χρόνο.
Οι Αδειοδοτημένοι Διασαφιστές ΜΣΠΑ από 01/02/2027 (άρθρο 20 παράγραφος 1 Καν. ΜΣΠΑ) αγοράζουν πιστοποιητικά ΜΣΠΑ από τις εθνικές Αρμόδιες Αρχές της χώρας εγκατάστασής τους, η τιμή των οποίων υπολογίζεται με βάση την τιμή δημοπρασίας των δικαιωμάτων του ΣΕΔΕ (ETS) της Ε.Ε., εκφρασμένη σε €/τόνο εκπεμπόμενου CO2, ως τριμηνιαίος μέσος όρος για τις ενσωματωμένες εκπομπές που δηλώνονται για το έτος 2026 και ως εβδομαδιαίος μέσος όρος από το 2027 και μετά. Τα εν λόγω πιστοποιητικά αγοράζονται μέσω κοινής κεντρικής πλατφόρμας που δημιουργεί και διαχειρίζεται η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
ΑΡΜΟΔΙΑ ΕΘΝΙΚΗ ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΜΣΠΑ (ΑΔΕΙΟΔΟΤΗΣΗ, ΥΠΟΒΟΛΗ ΔΗΛΩΣΕΩΝ)
Ως αρμόδια Εθνική Αρχή για την εκπλήρωση των αρμοδιοτήτων και των καθηκόντων που απορρέουν από τον Καν. ΜΣΠΑ στη χώρα μας, έχει οριστεί η Γενική Διεύθυνση του Σώματος Δίωξης Οικονομικού Εγκλήματος (ΓΔ Σ.Δ.Ο.Ε) της ΑΑΔΕ, με στοιχεία επικοινωνίας τα παρακάτω:
Διεύθυνση: Πειραιώς 207 & Αλκίφρονος 92, Τ.Κ 118 53 Αθήνα
Διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου: cbam@aade.gr
Τηλέφωνα: 2103401016 και 2103424657.
Από 16-03-2026, η εκπλήρωση των αρμοδιοτήτων και καθηκόντων, ως Αρμόδιας Εθνικής Αρχής, που απορρέουν από τον Καν. ΜΣΠΑ, μεταφέρεται στο Γ΄ Τμήμα της Διεύθυνσης Τελωνειακών Διαδικασιών της Γενικής Διεύθυνσης Τελωνείων & ΕΦΚ της ΑΑΔΕ, με στοιχεία επικοινωνίας τα παρακάτω:
Διεύθυνση: Πειραιώς 180, Τ.Κ 177 78 Ταύρος
Διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου: cbam@aade.gr
Τηλέφωνα: 2131410620
Ο ιστότοπος της Αρμόδιας εθνικής Αρχής για την εφαρμογή του Καν. ΜΣΠΑ στην εσωτερική αγορά της Ε.Ε., για την παροχή πληροφοριών αναφορικά με τον ΜΣΠΑ και για τις απαιτήσεις υποβολής αίτησης για απόκτηση ιδιότητας Αδειοδοτημένου Διασαφιστή ΜΣΠΑ βρίσκεται στο σύνδεσμο: https://minfin.gov.gr/forologiki-politiki/michanismos-synoriakis-prosarmogis-anthraka/
O Ιστότοπος της Ε. Επιτροπής για τον ΜΣΠΑ βρίσκεται στο σύνδεσμο: Carbon Border Adjustment Mechanism - Taxation and Customs Union